Demokrasinin yalnızca devlet yönetimine ilişkin makro düzeyde bir olgu olmadığı; demokratik sistemlerin temel aktörleri olan siyasi partilerin iç işleyişleri üzerinden de değerlendirilmesi gerekliğinden hareket eden bu çalışma, parti içi demokrasi ile parti disiplini arasındaki ilişkiyi incelemektedir. İlk bakışta özgürlük ile düzen arasında mutlak bir karşıtlık bulunduğu izlenimini veren bu iki kavramın ilişkisi, siyasi partilerin örgütsel yapısı ve türü, siyasal kültür ve seçim sistemi gibi çeşitli faktörlerin etkisinde şekillenmektedir. Çalışmada, siyasi partilerin demokratik işleyişinin temel unsurlarından olan parti içi demokrasi ile partilerin etkili ve düzenli biçimde faaliyet gösterebilmesi bakımından önem taşıyan parti disiplininin birbirini dışlayan değil, belirli koşullar altında dengelenebilen kavramlar olduğu ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Bu ilişki teorik düzeyde ele alınmasının yanında, ağırlıklı olarak Türk hukuku ve Türk siyasal hayatı çerçevesinde parti örgütü, parti üyeliği ve aday belirleme yöntemleri üzerinden somutlaştırılmaktadır. Çalışmanın temel amacı; günümüz demokrasilerinin ve siyasi partiler hukukunun temel tartışma alanlarından biri olan, parti içi demokrasi ile parti disiplini arasındaki ilişkiye yönelik açıklayıcı bir çerçeve sunmaktır.(ARKA KAPAKTAN)

 

İÇİNDEKİLER

 

GİRİŞ
BİRİNCİ BÖLÜM
SİYASİ PARTİ KAVRAMI, İŞLEVLERİ VE PARTİLER HUKUKUNUN GELİŞİMİ
§1. SİYASİ PARTİ KAVRAMI
I. SEMANTİK ANLAMDA
II. ÖĞRETİDEKİ ÇEŞİTLİ TANIMLAMALAR
III. POZİTİF HUKUKTAKİ TANIMLAMALAR
A. 1982 ANAYASASI
B. 2820 SAYILI SİYASİ PARTİLER KANUNU
§2. SİYASİ PARTİLERİN İŞLEVLERİ
I. İKTİDARIN KULLANILMASI (YÖNETME) ve DENETİMİ
II. HALK İLE DEVLET ARASINDA ARACILIK
III. SİYASAL EĞİTİM (SİYASİ DEVŞİRME)
IV. TOPLUMDAKİ ÇEŞİTLİ SİYASAL GÖRÜŞ ve ÇIKARLARIN BAĞDAŞTIRILMASI
§3. SİYASİ PARTİLERİN TARİH SAHNESİNDE ORTAYA ÇIKIŞI ve PARTİLER HUKUKUNUN GELİŞİMİ
I. KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTA PARTİLERİN ORTAYA ÇIKIŞI
II. TÜRKİYE'DE SİYASİ PARTİLERİN ORTAYA ÇIKIŞI

 

İKİNCİ BÖLÜM
SİYASİ PARTİLERDE PARTİ İÇİ DEMOKRASİ ve PARTİ DİSİPLİNİ
§1. PARTİ İÇİ DEMOKRASİ KAVRAMI
I. TANIM
II. TÜRKİYE'DE PARTİ İÇİ DEMOKRASİNİN TARİHSEL SEYRİ
A. TEK PARTİ DÖNEMİ
B. DÖNÜM NOKTASI SAYILABİLECEK BİR ÖRNEK: DÖRTLÜ TAKRİR
C. ÇOK PARTİLİ DÖNEM
§2. PARTİ DİSİPLİNİ KAVRAMI
I. TANIM
II. PARTİ DİSİPLİNİNİN İŞLEVİ
III. TÜRKİYE'DE PARTİ DİSİPLİNİNİN TARİHSEL SEYRİ
IV. SİYASİ PARTİLERİN DİSİPLİN ÖLÇEKLİ SINIFLANDIRILMASI
A. SERBEST PARTİLER
B. DİSİPLİNLİ PARTİLER
§3. PARTİ İÇİ DEMOKRASİ ve PARTİ DİSİPLİNİ İLİŞKİSİNDE ETKİLİ FAKTÖRLER
I. PARTİ TÜRLERİ ve YAPILARI
II. SİYASAL SİSTEM
A. SEÇİM SİSTEMİ
B. HÜKÜMET SİSTEMİ
III. SİYASAL KÜLTÜR
IV. LİDER SULTASI ve OLİGARŞİK TEMAYÜLLER
V. CİNSİYET KOTASI

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TÜRK HUKUKU PERSPEKTİFİNDEN PARTİ İÇİ DEMOKRASİ ve PARTİ DİSİPLİNİ İLİŞKİSİ
§1. İLGİLİ MEVZUAT BAKIMINDAN
I. ANAYASAL BOYUT
A. 1961 ANAYASASI
B. 1982 ANAYASASI
II. YASAL BOYUT (2820 SAYILI SİYASİ PARTİLER KANUNU)
§2. 2820 SAYILI SİYASİ PARTİLER KANUNU'NUN PARTİ ÖRGÜTÜ, PARTİYE ÜYELİK ve ADAY BELİRLEME YÖNTEMİNE İLİŞKİN HÜKÜMLERİNİN PARTİ İÇİ DEMOKRASİ VE PARTİ DİSİPLİNİ İLİŞKİSİ BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
I. PARTİ ÖRGÜTÜ
A. MERKEZ TEŞKİLATI
B. İL ve İLÇE TEŞKİLATI
II. PARTİYE ÜYELİK
III. ADAY BELİRLEME YÖNTEMLERİ
SONUÇ

 

KAYNAKÇA