Roma hukukunda alacaklının kişiliğine bağlı ve devredilemez kabul edilen alacak hakkı, bugün ticari hayatın en dinamik ve tedavüle elverişli araçlarından biri haline gelmiştir. Alacağın devri kurumuna ifa yerine veya ifa uğruna devir, teminat amacıyla devir, faktoring, proje finansmanında teminat devri, alacakların menkul kıymetleştirilmesi yoluyla finansman gibi işlemlerde sıklıkla başvurulmaktadır.
Devir sözleşmesinin geçerliliği için borçlunun rızası aranmaması nedeniyle alacağın devri, borçluyu bazı yapısal risklerle karşı karşıya bırakır. "Alacağın Devrinin Borçlunun Hukuki Durumuna Etkisi" başlıklı bu kitap, Türk hukukunda detaylı olarak incelenmemiş bir konu olarak alacağın devrinin borçlu açısından teşkil edebileceği risklere ve bu risklere karşı borçlunun korunması meselesine odaklanmıştır. Türk Borçlar Kanunu, borçlu açısından doğan riskleri "alacağın devrinin borçlunun hukuki durumunu kötüleştirmemesi" ilkesiyle dengelemeyi amaçlar. Ancak TBK m. 186-188 hükümleri yakından incelendiğinde, hem lafız-amaç uyumsuzluğundan kaynaklanan örtülü boşluklar hem de hükümlerin doğrudan kapsamadığı açık boşluklar bulunduğu ortaya çıkar. Bu eser, söz konusu boşlukların, anılan hükümlerde benimsenen ratio legis ışığında doldurulması için kural önerileri sunmaktadır. Bu amaçla klasik doktrinel yönteme ek olarak karşılaştırmalı hukuk, hukukun ekonomik analizi ve tarihsel analiz metotları kullanılmış; konuya ilişkin önemli Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri kararları incelenmiştir.(ARKA KAPAKTAN)
İÇİNDEKİLER
GİRİŞ
I. KONUNUN TAKDİMİ VE ÇALIŞMANIN AMACI
II. METODOLOJİ
III. İZLENEN PLAN
BİRİNCİ BÖLÜM
§1. ALACAĞIN DEVRİNİN KURAMSAL YAPISINA GENEL BAKIŞ
I. ALACAĞIN DEVRİ KURUMUNA KISA BİR TARİHSEL BAKIŞ: DEVREDİLEMEZLİK PARADİGMASINDAN DEVİR BİLDİRİMİ İLE BORÇLUNUN KORUNMASI KURALINA
II. ALACAĞIN DEVRİNİN TEORİK YAPISI
III. ALACAĞIN DEVRİNİN BENZER KURUMLARLA TEORİK SINIRI
İKİNCİ BÖLÜM
§2. ALACAĞIN DEVRİNİN ALACAK HAKKININ KAPSAMINA ETKİSİ
I. TEMEL PRENSİP OLARAK ALACAĞIN İÇERİĞİNİN DEĞİŞMEYECEĞİ İLKESİ VE DEVRİN KAPSAMI İLE İLİŞKİSİ
II. ALACAĞIN DEVRALANA GEÇMESİ
III. ALACAĞA BAĞLI HAKLARIN VE ÖNCELİK HAKLARININ DEVRALANA GEÇMESİ
IV. YENİLİK DOĞURAN HAKLARIN DEVRALANA GEÇMESİ
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
§3. BORÇLUNUN KORUNMASI İLKESİ IŞIĞINDA ALACAĞIN DEVRİNİN BORÇLUNUN HUKUKİ DURUMUNA ETKİSİNE İLİŞKİN GENEL KURALLAR (TBK M. 186188)
I. TEMEL PRENSİP OLARAK ALACAĞIN DEVRİNİN BORÇLUNUN HUKUKİ DURUMUNUN KÖTÜLEŞTİREMEMESİ İLKESİ IŞIĞINDA TBK M. 186-188 HÜKÜMLERİNİN HUKUKİ VE EKONOMİK ANALİZİ
II. BORÇLUNUN SAVUNMALARINA İLİŞKİN GENEL KURAL OLARAK TBK M. 188
III. İYİNİYETLİ BORÇLUNUN DEVREDEN İLE YAPTIĞI HUKUKİ İŞLEMLER BAKIMINDAN KORUNMASI
IV. DEVRİN GEÇERLİLİĞİNİN UYUŞMAZLIK KONUSU OLMASI HALİNDE BORÇLUNUN TEVDİ İLE BORÇTAN KURTULMA İMKANI
V. DEVRE BENZER BİR DURUM OLARAK ALACAĞIN REHNİ HALİNDE REHİN HAKKI SAHİBİ KARŞISINDA BORÇLUNUN HUKUKİ DURUMU
VI. BORÇLUNUN SAVUNMA İLERİ SÜREREK İFADAN KAÇINMASININ DEVREDENİN KANUNİ GARANTİ YÜKÜMLÜLÜĞÜNE ETKİSİ
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
§4. BORÇLUNUN TEMEL İLİŞKİDEN VE ALACAKLININ ŞAHSINDAN DOĞAN SAVUNMALARI
I. BORÇLUNUN MADDİ HUKUKTAN DOĞAN SAVUNMALARI
II. BORÇLUNUN SAVUNMALARININ SINIRLANMASI: TBK M. 19/2 VE TBK M. 183/2
III. USUL HUKUKUNDAN DOĞAN SAVUNMALAR
IV. KAMBİYO SENETLERİNDEN DOĞAN SAVUNMALARDA ALACAĞIN DEVRİ HÜKÜMLERİNE DÖNÜŞ: SAVUNMALARIN SINIRLANMASI KURALINA HUKUK POLİTİKASI GEREĞİ GETİRİLEN İSTİSNALAR
BEŞİNCİ BÖLÜM
§5. BORÇLUNUN ALACAĞIN DEVRİ SÖZLEŞMENİN GEÇERSİZ OLMASI İLE BAĞLANTILI SAVUNMALARI
I. BORÇLUNUN DEVİR SÖZLEŞMESİYLE BAĞLANTILI SAVUNMALARININ TEMELİ: ALACAĞIN KİME AİT OLDUĞUNUN TESPİTİ
II. ALACAĞIN DEVRİ VAADİNE İLİŞKİN SAVUNMALARIN İLERİ SÜRÜLEBİLİRLİĞİ
III. DEVİR SÖZLEŞMESİNİ ETKİLEYEN BAZI ÖZEL GEÇERSİZLİK DURUMLARININ BORÇLUYA ETKİSİ
SONUÇ VE DEĞERLENDİRME
§1. Alacağın Devrinin Kuramsal Yapısına Genel Bakış
§2. Alacağın Devrinin Alacak Hakkının Kapsamına Etkisi
§3. Borçlunun Korunması İlkesi Işığında Alacağın Devrinin Borçlunun Hukuki Durumuna Etkisine İlişkin Genel Kurallar (TBK m. 186188)
§4. Borçlunun Temel İlişkiden ve Alacaklının Şahsından Doğan Savunmaları
§5. Borçlunun Alacağın Devri Sözleşmenin Geçersiz Olması ile Bağlantılı Savunmaları
KAYNAKÇA