Anayasa Mahkemesine (AYM) bireysel başvuru gibi anayasal şikAyet mekanizmaları, temel hakların yargısal alanda korunmasının ulaştığı doruk noktayı temsil ederler. Bu tür mekanizmalar uzun süre kanunlar ve benzeri normların denetimi ile sınırlı kalan anayasa yargısının bir nevi kabuğunu kırmış, anayasa hükümlerine yeniden hayat vererek pozitif hukuk alanında serpilmesini sağlamıştır. Ancak anayasa yargısındaki söz konusu hareketlilik, yaşandığı ülkelerin hukukunda belirli ölçeklerde sarsıntı yaratma, yargı ile diğer devlet organları arasında ve bilhassa yargının kendi içinde gerilimlere yol açma potansiyeline sahiptir. Hukukumuza 2010 Anayasa değişiklikleri ile giren bireysel başvurunun da benzer bir gerilim hattı yarattığı malumdur. Bu hat üzerinde cereyan eden tartışmaların siyasi yönleri ağır basmakla birlikte, bireysel başvurunun temel amacının, ulusal hukuk düzenini temel haklar yönünden iyileştirmek yerine, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine giden başvuruları azaltmaktan ibaret görülmesi ve kararların icrasına ilişkin düzenlemelerin yetersizliği gibi hukuki sorunların incelenmesi değerini korumaktadır. Bu çerçevede çalışmada öncelikle bireysel başvuru kararlarının objektif ve subjektif bağlayıcılığı, Anayasa'nın 153. maddesine yönelik özgün bir yorum getirilerek tartışılmış; bireysel başvuru kararlarının icrası süreci AYM'nin karar öncesinde, kararla birlikte ve karar sonrasında kullanabileceği yetkiler üzerinden incelenmiştir. Ayrıca kararların icrasını sağlayan yeniden yargılama, yeniden soruşturma, tazminat ve pilot kararlar gibi tedbirlerin daha doğru anlaşılması amaçlanmıştır. Bu minvalde çalışma, sunduğu teorik çerçevenin yanında, bireysel başvuru kararlarının etkileri, sonuçları ve icra edilmesi açısından uygulayıcılara rehberlik etme gayretindedir.(ARKA KAPAKTAN)

 

İÇİNDEKİLER

 

GİRİŞ
BİRİNCİ BÖLÜM
GENEL HATLARIYLA TEMEL HAKLARIN YARGISALLAŞMASI VE BİREYSEL BAŞVURU KARARLARININ BAĞLAYICILIĞI
1.1. KISACA İNSAN HAKLARININ ANAYASALLAŞMA SÜRECİ
1.2. TEMEL HAKLARIN YARGISALLAŞMASI VE ETKİLİ BİR BAŞVURU YOLU OLARAK ANAYASAL ŞİKAYETİN (BİREYSEL BAŞVURUNUN) YERLEŞMESİ
1.3. TÜRKİYE'DE ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU VE KARARLARIN İCRASINI İLGİLENDİREN TEMEL ÖZELLİKLERİ
1.3.1. Bireysel Başvurunun Ulusal ve Etkili Bir Hak Arama Yolu Olması
1.3.2. Bireysel Başvurunun İkincil Bir Hak Arama Yolu Olması
1.3.3. Bireysel Başvuruda Kanun Yolunda Gözetilmesi Gereken Hususlarda İnceleme Yapılamaması
1.4. BİREYSEL BAŞVURU KARARLARININ BAĞLAYICILIĞI
1.4.1. Anayasa Mahkemesi Kararlarının Bağlayıcılığına İlişkin Genel Açıklamalar
1.4.1.1. Yöntem
1.4.1.2. Subjektif (Davanın Taraflarıyla Sınırlı/Usule İlişkin) Bağlayıcılık
1.4.1.3. Anayasa'nın 153/6 Madde Hükmü Kaynaklı Anayasa Mahkemesi Kararlarına Özgü Objektif Bağlayıcılık
1.4.1.4. Kararların Yayımlanması ve Bağlayıcılığın Başlangıç Anı

 

İKİNCİ BÖLÜM
BİREYSEL BAŞVURU KARARLARININ İCRASI
2.1. BÖLÜMÜN KAPSAMI
2.2. ULUSLARARASI HUKUKTA İHLALLERİN GİDERİLMESİ
2.2.1. Kısa Tarihsel Gelişim ve Temel Giderim Türleri
2.3. ULUSLARARASI İNSAN HAKLARI ALANINDA İHLALLERİN GİDERİLMESİ
2.3.1. Genel İlkeler ve Giderim Türlerinin Özellikleri
2.3.2. Bölgesel İnsan Hakları Koruma Sözleşmelerinde İhlallerin Giderilmesi
2.3.3. AİHS Çerçevesinde İnsan Hakları İhlallerinin Giderilmesi ve AİHM Kararlarının İcrası
2.3.3.1. Genel Çerçeve
2.3.3.2. AİHM'in Kendi Kararlarının İcrasındaki Rolü
2.4. AYM'YE BİREYSEL BAŞVURU KARARLARININ İCRASI VE İHLALLERİN GİDERİLMESİ
2.4.1. Genel Hatlarıyla AYM'ye Bireysel Başvurunun Düzenlenişi ve Karar Türleri
2.4.2. Bireysel Başvuru Kararlarının İcrası Sistemi ve Normatif Düzenlemeler
2.4.2.1. Genel Olarak Yargı Kararlarının İcrası
2.4.2.2. Bireysel Başvuru Kararlarının İcrasına İlişkin Normatif Düzenlemeler ve Öngörülen İcra Sisteminin Genel Özellikleri
2.4.3. AYM'nin Bireysel Başvuru Kararlarının İcrasındaki Rolü
2.4.3.1. AYM Kararlarında Bireysel Başvuru Kararlarının İcrasına İlişkin Öne Çıkan İçtihatlar ve Benimsenen Genel İlkeler
2.4.3.2. AYM'nin Bireysel Başvuru Kararlarının İcrasındaki Rolü
SONUÇ

 

KAYNAKÇA