Zarar Sigortalarında Sigortacının Kanuni Halefiyeti başlığını taşıyan bu çalışma, sigortacının sigorta tazminatını ödemesiyle birlikte sigortalının zarar sorumlusuna karşı sahip olduğu talep hakkına kanunen halef olmasını kapsamlı biçimde incelemektedir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda mal sigortaları bakımından TTK m. 1472'de, sorumluluk sigortaları bakımından ise m. 1481'de düzenlenen halefiyet kurumu, bu çalışmada söz konusu hükümlerin emredici ve istisnai niteliği çerçevesinde, mal ve sorumluluk sigortaları özelinde ele alınmaktadır.
Çalışmada, sigortacının kanuni halefiyeti yalnızca teorik boyutuyla sınırlı kalınmaksızın; uygulamadaki yansımaları, yargı içtihatlarında ortaya çıkan yaklaşım farklılıkları, karşılaştırmalı hukuk ışığında bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, mevcut düzenlemelerin yol açtığı hukuki sorunlar sistematik biçimde ortaya konulmakta ve bunların giderilmesine yönelik çözüm önerileri geliştirilmektedir.
Bunun yanı sıra, Alman ve İsviçre hukukunda sigortacının halefiyetine ilişkin güncel yaklaşım ve düzenlemeler sistematik biçimde ortaya konulmakta; Avrupa Sigorta Sözleşmesi Hukuku İlkeleri de uygun düştüğü ölçüde değerlendirmeye dahil edilmektedir. Bu çerçevede, Türk hukukunda mevcut düzenlemelerin yetersiz kalan yönleri değerlendirilmekte ve mevzuatın geliştirilmesine yönelik öneriler sunulmaktadır.(ARKA KAPAKTAN)
İÇİNDEKİLER
BİRİNCİ BÖLÜM
GENEL OLARAK SİGORTACININ KANUNİ HALEFİYETİ VE SİGORTACININ KANUNİ HALEFİYETİNİN TÜRK TİCARET KANUNUNDA DÜZENLENME TARZI
I. GENEL OLARAK SİGORTACININ KANUNİ HALEFİYETİ
A. TANIMI
B. HUKUKİ NİTELİĞİ
C. SİGORTACININ KANUNİ HALEFİYETİNİN AMAÇLARI
II. İLGİLİ HÜKMÜN NİTELİĞİ
A. EMREDİCİ HÜKÜM
B. İSTİSNAİ HÜKÜM
C. ÖZEL VE GENEL HÜKÜM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
III. KANUNİ HALEFİYETİN TÜRK TİCARET KANUNUNDA DÜZENLEME TARZI
A. GENEL OLARAK
B. KANUN METNİNDE "SİGORTA ETTİREN" YERİNE "SİGORTALI" İFADESİNİN KULLANILMASI
C. "GERÇEKLEŞEN ZARAR" VE "TAZMİN ETTİĞİ BEDEL" İFADELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
D. SİGORTALININ BAŞLATTIĞI DAVA VE TAKİBE KALDIĞI YERDEN DEVAM EDİLEBİLMESİ VE KANUNİ DAVA YETKİNLİĞİ
E. SİGORTACININ KANUNİ HALİFİYET HAKKININ SİGORTALININ ALEYHİNE İLERİ SÜRÜLEMEMESİ (COMA SUBROGAT CONTRA SE)
F. HALEFİYET HAKKININ KİMLERE KARŞI İLERİ SÜRÜLEMEYECEĞİ HUSUSUNA YER VERİLMEMESİ
G. SİGORTALININ SİGORTACININ HALEFİYET HAKKINA YÖNELİK İŞ BİRLİĞİ YÜKÜMLÜLÜĞÜ
İKİNCİ BÖLÜM
SİGORTACININ KANUNİ HALEFİYETİNİN ŞARTLARI VE İLGİLİLER ARASINDA YAPILAN SÖZLEŞMELERİN HALEFİYET HAKKINA ETKİSİ
I. SİGORTACININ KANUNİ HALEFİYETİNİN ŞARTLARI
A. BORÇLAR HUKUKUNA İLİŞKİN ŞART
B. SİGORTA HUKUKUNA İLİŞKİN ŞARTLARI
II. ZARARDAN SORUMLU KİŞİNİN KİMLİĞİ
A. BAŞKASI HESABINA SİGORTADA SİGORTA ETTİREN
B. SİGORTALI İLE BİRLİKTE AYNI ÇATI ALTINDA YAŞAYAN KİŞİLER
C. TEMYİZ KUDRETİNE SAHİP OLMAYAN KİŞİLER
D. KAMU KURUMLARININ SİGORTACININ KANUNİ HALEFİYETİNDE "SORUMLU KİŞİ" OLUP OLMADIĞININ DEĞERLENDİRİLMESİ
III. SİGORTACININ HALEFİYET DIŞINDAKİ MUHTEMEL RÜCU İMKANLARI
A. ALACAĞIN TEMLİKİ
B. BORÇLUNUN İHBARINA DAYANAN HALEFİYET (TBK m. 127/I-2)
C. SİGORTACININ MALVARLIĞINDAN DOĞAN HAKKIN KULLANILMASI
IV. SİGORTACININ HALEFİYET HAKKINA İLİŞKİN HUKUKİ İŞLEMLER VE SÖZLEŞMESEL DÜZENLEMELER
A. SİGORTACI İLE SİGORTALI ARASINDA YAPILAN HUKUKİ İŞLEMLER
B. SİGORTACILAR ARASINDA RÜCUDAN KARŞILIKLI VAZGEÇMEYE İLİŞKİN ANLAŞMALAR
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
KANUNİ HALEFİYETE DAYANAN RÜCU DAVALARINDA YARGILAMA USULÜ
I. GENEL OLARAK
II. RÜCU DAVASININ HUKUKİ NİTELİĞİ
III. RÜCU DAVASININ HUKUKİ SEBEBİ
IV. RÜCU DAVASININ SINIRI
A. GENEL OLARAK
B. TEMİNATLAR
C. İMTİYAZLI ALACAKLAR
D. FAİZ
V. GÖREVLİ MAHKEME
VI. YETKİLİ MAHKEME
VII. DAVANIN TARAFLARI
A. DAVACI
B. DAVALI
VIII. İSPAT
IX. SAVUNMA VASITALARI
A. ZAMANAŞIMI SÜRESİ
B. SİGORTACININ UZUN CEZA ZAMANAŞIMI SÜRESİNDEN YARARLANIP YARARLANAMAYACAĞI MESELESİ
C. RÜCU ALACAĞININ ZAMANAŞIMINA UĞRAMASINI ENGELLEMEYE YÖNELİK TEDBİRLER
X. HALEFİYETE DAYALI RÜCU DAVASINDA ZORUNLU ARABULUCULUK ŞARTI
XI. HALEFİYET KURUMUNA UYGULANACAK HUKUKUN BELİRLENMESİ
SONUÇ
KAYNAKÇA